Mediacje


CO TO TAKIEGO ?

Tak to już w świecie jest, że w sprawach ludzkich często pojawia się różnica zdań prowadząca do powstawania sporów i konfliktów o różnym przebiegu i natężeniu.
Bywa tak,że potrafimy sami doprowadzić spór do satysfakcjonującego dla Stron rozstrzygnięcia ale zdarza się też , że nie umiemy.
Najczęściej pojawiają się wówczas dwa uczucia : złość i bezsilność we wszystkich swych odmianach, co z kolei powoduję zazwyczaj podejmowanie następnych działań piętrzących konflikt.
Nim się spostrzeżemy, nasz konflikt znajduję się już na wokandzie sądowej, chociaż być może wcale nie musiałby się tam znaleźć gdyby skonfliktowanym Stronom pomógł we właściwym czasie mediator.

Taka właśnie refleksja światłych osób spowodowała ,iż przypomniano sobie mediację , jako pierwszą i najważniejszą alternatywną dla procesu sądowego metodę rozwiązywania sporów i postanowiono przywrócić jej historyczną rangę.

Dostrzeżono w mediacji szansę efektywniejszego rozwiązywania wielu ludzkich spraw a co za tym idzie odciążenia wymiaru sprawiedliwości .Zobaczono także , iż mediacja może bardzo skutecznie pomóc w odchodzeniu państwa i prawa od paternalistycznej roli wobec obywateli na rzecz budowania dojrzałego społeczeństwa obywatelskiego przez promowanie dialogu i aktywności we własnych sprawach oraz odpowiedzialności za skutki tej aktywności.
Nie znaczy to,że mediacja jest alternatywą dla sądowego wymiaru sprawiedliwości.
Jest instytucją wspierającą i komplementarną.
Można powiedzieć,że w mediacji „sprawdza się”,czy z danym konfliktem rzeczywiście trzeba udać się do sądu.

Reasumując:
Mediacja jest pozasądowym sposobem rozstrzygania konfliktów pomiędzy dwiema Stronami w obecności i przy pomocy bezstronnej , neutralnej i przygotowanej profesjonalnie trzeciej osoby, jaką jest mediator.

Skoro już ustawodawca powołał do życia instytucję mediacji, określił też różne warunki, jakie musi ona spełniać.

——————————————————————————————————-

PODSTAWA PROWADZENIA MEDIACJI

Podstawą do przeprowadzenia mediacji jest zgoda Stron konfliktu by znaleźć rozstrzygnięcie przy udziale mediatora. Strony decydują się wówczas na mediację umowną , którą przeprowadza się na podstawie umowy zawartej pomiędzy Stronami , w której określony jest przedmiot mediacji i wskazana osoba mediatora lub sposób jego wyboru a także zgoda obu stron na udział w postępowaniu mediacyjnym.
Jeśli konflikt uniemożliwia zawarcie takiej umowy wszczęcia mediacji może dokonać jedna ze Stron gdy zgłasza się do mediatora wraz z wnioskiem o przeprowadzenie mediacji i potwierdzeniem dostarczenia kopii wniosku drugiej Stronie. Mediację uważa się za podjętą przez drugą Stronę, jeśli ta w terminie 7 dni od otrzymania wniosku nie wyrazi sprzeciwu wobec udziału w mediacji lub osoby mediatora.

W przypadku spraw znajdujących się już w sądzie, podstawą dla mediacji jest postanowienie sądu. Sąd wydaje takie postanowienie wówczas, gdy Strony same się o nie zwrócą lub wyrażą zgodę na udział w mediacji zaproponowanej przez sąd.
Postanowienie takie zostaje przesłane przez sąd bezpośrednio do stałego mediatora wybranego z listy lub do instytucji zaufania publicznego ,w której tacy mediatorzy pracują.

——————————————————————————————————-

SPRAWY PODLEGAJĄCE MEDIACJI.

Sprawy karne.

Ponieważ jesteśmy państwem należącym do Unii Europejskiej, jesteśmy zobowiązani stosować się do wydawanych przez organy unijne decyzji i rekomendacji.
Do posiadania w swoim systemie karnym instytucji mediacji zobowiązuje nasz kraj decyzja ramowa Rady Unii Europejskiej ( 2001/220//WSiSW) z 15 marca 2001r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym.
Celem postępowania mediacyjnego w sprawach karnych jest dać sprawcy szansę zadośćuczynienia krzywdzie poprzez wyjaśnienie, przeproszenie ,zobowiązanie do konkretnych działań na rzecz ofiary.
Mediacja jest jedyną szansą w procedurze karnej na spotkanie się ofiary ze sprawcą w rozmowie , co daje ofierze i sprawcy poczucie uczestniczenia w sprawiedliwości naprawczej, którą osobiście w danej chwili tworzą.
Podmiotami uprawnionymi do kierowania spraw karnych do mediacji są:
w postępowaniu przygotowawczym – prokurator i policja;
w publicznoskargowym postępowaniu sądowym – sąd;
w sprawach prywatnoskargowych – sąd;
w postępowaniu wykonawczym – sąd wykonujący kary o charakterze nieizolacyjnym oraz sąd penitencjarny.

Sąd podejmując decyzję o skierowaniu sprawy do mediacji w postępowaniu karnym kieruje się jedyną przesłanką określoną precyzyjnie w kpk a mówiącą, że pokrzywdzony i oskarżony wystąpili z inicjatywą albo zgadzają się na skierowanie sprawy do mediacji.
Strony muszą świadomie i dobrowolnie wyrazić zgodę na uczestniczenie w mediacji.
W sprawach publicznoskargowych pozytywny wynik mediacji może wpłynąć na złagodzenie wniosków prokuratora oraz postanowień sądu, co wydaje się szczególnie ważne w przypadku spraw z udziałem osób najbliższych.

W przypadku przestępstw ściganych na wniosek pokrzywdzonego a dotyczących osób najbliższych – z wyjątkiem przestępstw o czyn z art.197 k.k. – pozytywny wynik mediacji może spowodować zgodę organu procesowego na wycofanie wniosku o ściganie przez pokrzywdzonego.
W sprawach prywatnoskargowych pozytywny wynik mediacji skutkuje tym samym ,co pozytywny wynik postępowania pojednawczego ,czyli umorzeniem postępowania.
W sprawach prywatnoskargowych mediacja jest alternatywą formalnego postępowania sądowego.

Koszty mediacji ponosi Skarb Państwa.

——————————————————————————————————-

Nieletni sprawca czynu karalnego.

W tych mediacjach celem głównym wydaje się być odsuwanie nieletnich od formalnego systemu wymiaru sprawiedliwości przy równoczesnym utrzymaniu świadomości u nieletniego ,iż dopuścił się popełnienia czynu zagrożonego karą kodeksową.
Najważniejszą korzyścią tego postępowania mediacyjnego wydaje się być możność zrozumienia przez nieletniego istoty zła , jakiego się dopuścił i skutków tego zła dla życia i funkcjonowania ofiary jego czynu. Pokrzywdzony może się dowiedzieć dlaczego stał się ofiarą.
Ta mediacja pełni głównie funkcję edukująco – wychowawczą.
Takie sprawy kieruje do mediacji sąd rodzinny z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego i nieletniego.
Zarówno w postępowaniu wyjaśniającym , jak i w postępowaniu opiekuńczo – wychowawczym oraz poprawczym a także w postępowaniu wykonawczym ,pozytywny wynik mediacji może przemawiać za łagodniejszym trybem postępowania sądu.

Koszty mediacji ponosi Skarb Państwa.

——————————————————————————————————-

Sprawy cywilne

Na mocy ustawy z dnia 28 lipca 2005roku o zmianie ustawy „Kodeks postępowania cywilnego” i niektórych innych ustaw , która weszła w życie 10 grudnia 2005 roku, możliwe stało się kierowanie przez sądy do mediacji wszystkich spraw, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne (art. 10 k.p.c.) a ugoda wypracowana w mediacji zyskała moc prawną ugody sądowej , po zatwierdzeniu jej przez sąd (art. 183 §2 k.p.c.).
Zgodnie z art.183 §3k.p.c sąd odmawia zatwierdzenia ugody mediacyjnej wówczas ,gdy jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Koszty mediacji cywilnych ponoszą Strony mediacji.

W wypadku zawarcia ugody mediacyjnej podlega zwrotowi część opłaty sądowej wnoszonej przy wszczęciu postępowania. Są to ¾ kwoty wpisu sądowego.

——————————————————————————————————-

Sprawy gospodarcze

Jedną z wyodrĘbniających się wyraźnie kategorii spraw cywilnych są sprawy gospodarcze.
Mediacja ma tu ułatwiać dochodzenie przez przedsiębiorców praw i należności w obrocie gospodarczym , przy całkowitej ochronie prawnej tych podmiotów, które wybrały alternatywny do sądowego tryb dochodzenia . W szczególności ma w stopniu znaczącym przyspieszyć dochodzenie roszczeń i obniżyć jego koszty , co w efekcie będzie uwalniało przedsiębiorców z przewlekłości postępowań sądowych na rzecz działalności , do jakiej są faktycznie powołani.
Podstawą do przeprowadzenia mediacji gospodarczej może być umowa podmiotów ale także jednorazowe skierowanie sądowe.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ugoda mediacyjna jest tytułem egzekucyjnym na równi np z wyrokiem sądu polubownego a po zatwierdzeniu jej przez sąd ma moc ugody zawartej przed sądem.
W przypadku mediacji umownych, koszty mediacji zostają określone w umowie o mediację zawieranej pomiędzy Stronami a mediatorem.
Jeżeli w postępowaniu mediacyjnym nie doszło do zawarcia ugody albo nie została ona zatwierdzona przez sąd to koszty mediacji wejdą w skład kosztów procesu pod warunkiem ,że Strony skierują sprawę na drogę sądową w terminie 3 miesięcy od daty zakończenia mediacji lub uprawomocnienia się postanowienia sądu o odmowie zatwierdzenia ugody.
W mediacjach gospodarczych ze skierowania sądowego, koszty mediacji zawsze wchodzić będą w skład kosztów procesu. Przy skierowaniu sądowym będzie też zasadą ,że w razie zawarcia ugody przed mediatorem, koszty mediacji zniosą się wzajemnie, chyba że Strony postanowią inaczej.
Jeżeli doszło do zawarcia ugody przed mediatorem, będzie podlegało zwrotowi ¾ wpisu sądowego.

——————————————————————————————————-

Sprawy rodzinne

To absolutnie szczególna kategoria spraw.
Konflikty zwane rodzinnymi, to tak naprawdę konflikty małżonków , w które chcąc nie chcąc wikłane są dzieci.Utrzymywanie konfliktowej sytuacji w rodzinie prowadzi do kryzysów w różnych konfiguracjach i destabilizacji rodziny a ostatecznie całkowitego jej rozpadu.
Stopień zniszczenia rodziny jest uwarunkowany ilością konfliktowych wątków,częstotliwością pojawiania się,czasem trwania a w szczególności indywidualnymi sposobami radzenia sobie z konfliktem i kryzysem u każdego członka rodziny.
Przebieg i wynik mediacji jest uwarunkowany stopniem zniszczenia rodziny.
W przypadku rozwodzących się małżeństw z małoletnimi dziećmi, największą trudnością naturalną i psychologiczną jest pogodzenie rozerwalności więzi partnerskiej z nierozerwalnością więzi rodzicielskiej i kontynuowanie relacji z dziećmi w ramach nieistniejącej już relacji z małżonkiem.
Jest nieuniknionym w takiej sytuacji , przeżywanie frustracji spowodowanej poczuciem straty i innych uczuć z tym związanych , jak złość, zazdrość, wrogość,chęć odwetu…..
Mniej więcej z taką właśnie sytuacją spotyka się mediator rodzinny.

Sprawy rodzinne do mediacji trafiają na podstawie postanowienia sądu lub dobrowolnej umowy Stron.
Rozumiejąc złożoność i specyfikę spraw rodzinnych o rozwód i separację , ustawodawca przewidział możliwość kierowania Stron do mediacji przez sąd dwukrotnie : pierwszy raz podczas pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę, drugi raz w każdym stanie sprawy. Nie odbiera to stronom możliwości skorzystania z mediacji trzeci raz – na zasadach mediacji umownej.
Przedmiotem mediacji w sprawach rodzinnych może być : pojednanie małżonków, ustalenie warunków rozwodu, sprawy majątkowe, zaspokojenie potrzeb rodziny po rozwodzie, sprawowanie władzy rodzicielskiej po rozwodzie , realizacja kontaktów.
Ustalenia rodziców dotyczące dzieci po rozwodzie zostają spisane w mediacji w formie dokumentu zwanego „Planem rodzicielskim”, który jest formą pisemnego zobowiązania się rodziców przed sądem do współdziałania po rozwodzie dla dobra wspólnych , małoletnich dzieci.
Zgodnie ze wskazaniami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( art 96§4 k.r.o) , w postępowaniu mediacyjnym mogą brać udział i biorą dzieci. O ile tylko pozwalają na to okoliczności /np stan umysłu, stopień dojrzałości dziecka /, wypowiadają się one w ważnych dla siebie sprawach .
W czasie nieobecności dzieci, na mediatorze spoczywa przywilej pamiętania o sprawach dzieci i przypominania o nich rodzicom w sytuacjach , gdy umykają ich uwadze.

Za mediację rodzinną płacą Strony wg zasad obowiązujących w mediacjach cywilnych.

Nie podejmuje się mediacji w sytuacji, gdy :

u jednej lub obu Stron występuje choroba psychiczna, zaburzenia funkcji psychicznych albo upośledzenie umysłowe ;
u jednej lub obu Stron występuje uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych ;
w rodzinie ma lub miała miejsce przemoc;
u jednej lub obu stron widoczne są silne emocje lub niedawne traumatyczne przeżycia uniemożliwiające racjonalny osąd rzeczywistości i skupianie się na przyszłości;
widoczna jest przewaga sił u jednej ze Stron uniemożliwiająca utrzymanie równowagi mediacyjnej.

Czas na przeprowadzenie mediacji określony przez sąd to 31 dni , chyba że strony zgodnie wniosły o wydłużenie tego terminu.

——————————————————————————————————-

MEDIATOR

Ze względów formalnych ,zgodnie z obowiązującymi przepisami, mediatorem może być osoba godna zaufania, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych i korzystająca w pełni z praw publicznych.
Poza wymogami formalnymi panuje przekonanie, iż najważniejszym atrybutem mediatora jest jego emanująca charyzmą osobowość dająca poczucie kompetencji.W tym kontekście można powiedzieć,że mediator to ten, który potrafi „piętrzenie niemożności” przemieniać „na możność”,czyli chęć i gotowość aktywnego poszukiwania rozwiązań.

Mediator to zawsze osoba trzecia dla Stron, godna zaufania dla wszystkich uczestników sporu, w obecności i przy pomocy której uczestnicy konfliktu będą starali się zdefiniować kwestie sporne, określić swoje potrzeby i wypracowywać satysfakcjonujące porozumienie.

——————————————————————————————————-

ZASADY MEDIACJI

By proces mediacji przebiegał prawidłowo konieczne jest respektowanie przez mediatora i uczestników mediacji następujących zasad :

Zasada dobrowolności.
Mówi ona o tym, że uczestnicy mediacji przystępują do niej z własnej ,niczym nie przymuszonej woli, ponieważ chcą być twórcami takiego rozstrzygnięcia sporu, które zaspokoi wzajemne roszczenia Stron w stopniu zadowalającym Strony.
Mówi ona też, że jeśli któraś ze Stron uzna, iż przebieg mediacji nie wskazuje na osiągnięcie satysfakcjonującego ją porozumienia, może w każdej chwili z uczestniczenia w mediacji zrezygnować.
Zasada ta mówi również o dobrowolności mediatora , który podejmuje się prowadzenia mediacji niczym nie przymuszony, dla realizacji celu Stron , jakim jest porozumienie , jednak gdy uzna ,iż istnieją przeszkody uniemożliwiające mu należyte wypełnienie roli, również może z prowadzenia mediacji zrezygnować.

Zasada poufności.
Dotyczy zarówno stron, jak i mediatora.
Mediator zobowiązany jest do zatrzymania w tajemnicy faktów, o których dowiedział się w czasie mediacji , chyba że Strony zgodnie zwolnią go z tego obowiązku.
Mediator nie może też występować w procesie cywilnym w charakterze świadka w związku z prowadzoną przez niego mediacją.
Jeśli chodzi o Strony, to bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem na oświadczenia składane w postępowaniu mediacyjnym.

Zasada bezstronności mediatora.
Mówi ona o tym, że mediator nie przychyla się do stanowiska żadnej ze Stron uczestniczących w mediacji a mediację stara się prowadzić tak by Strony biorące w niej udział znajdowały się w pozycji względnej równowagi negocjacyjnej.
Stronom mediacji ta zasada mówi, iż nie mogą oczekiwać od mediatora, iż będzie on reprezentował i bronił interesów jednej z nich.
Mediator jest „strażnikiem” dialogu i porozumienia dla przyszłości satysfakcjonującej obie Strony.

Zasada neutralności.
Odnosi się do stylu prowadzenia mediacji, w którym mediator nie narzuca Stronom swoich rozwiązań, ponieważ nie będąc Stroną konfliktu nie może tych rozwiązań znać. Zasada ta zakłada i przyjmuje, że tylko Strony mogą wiedzieć, co będzie dobrym rozwiązaniem w ich sprawie. Mediator „wsłuchując się w dialog uczestników” pomaga porządkować pojawiające się wątki i treści, pomaga nazywać, nadawać znaczenia. Zawsze to jednak Strony decydują o tym, czego chcą.
Dla Stron mediacji ta zasada znaczy tyle,że nie mogą oczekiwać od mediatora, że będzie twórcą rozwiązań w ich sprawie.

Zasada akceptowalności mediatora.
Wskazuje na rozumienie przez mediatora i szanowanie dla dobra porozumienia w mediacji pewnych czynników psychologicznych, które powodują,że w ludzkim przeżyciu nie wszystkie osoby mogą być akceptowane i że taką osobą może być także dla Strony mediator.
Dla Strony znaczy ona tyle,że nie powinna ukrywać faktu nie akceptacji mediatora , tylko dla dobra potencjalnego porozumienia, powinna ujawnić go mediatorowi, jak najszybciej.

——————————————————————————————————-

UGODA I PROTOKÓŁ Z MEDIACJI

Po przeprowadzeniu mediacji w formie bezpośredniej lub pośredniej , mediator sporządza protokół /sprawozdanie w sprawach karnych /, w którym wskazany jest czas i miejsce mediacji, imiona, nazwiska i adresy Stron, imię nazwisko i adres mediatora a także wynik mediacji. Mediator podpisuje protokół .
Protokół nie zawiera ,żadnych informacji z przebiegu mediacji.
Odpisy protokołu otrzymują Strony a oryginał jest niezwłocznie składany przez mediatora we właściwym sądzie.
Jeśli doszło do podpisania przez Strony ugody, jest ona dołączana do protokołu , jako jego integralna część wraz z wnioskiem o zatwierdzenie jej przez Sąd .Jeśli podlega ona wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją poprzez nadanie klauzuli wykonalności.
Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.

Napisz do nas w sprawie mediacji. /formularz/